Trauma-geïnformeerd

Trauma-geïnformeerd verwijst niet naar methode of techniek maar naar een morele visie en een houding. Het is een brede paraplu term omdat het inzicht geeft in wat trauma precies is en welke impact het heeft op zowel het persoonlijk leven van mensen en de bredere maatschappelijke culturele context. 

Trauma verwijst niet naar de gebeurtenis maar naar de reactie erop en de sporen die we erna ervaren. In de kern stelt traumagerichte therapie de vraag: "Wat is er met je gebeurd, welk effect heeft het op je?" in plaats van "Wat mankeert je?"

 

Trauma wordt gezien als

  • Een ervaring (of reeks ervaringen) die de persoon overweldigt waardoor er een automatische respons vanuit het autonoom zenuwstelsel optreed, buiten de wil om van de persoon. 

  • Zeer divers, er zijn veel categorieën (shocktrauma / ontwikkelingstrauma / complex trauma) en reacties erop (vechten, vluchten, bevriezen, ineenstorten, dissociëren, ontlichamen, onderdanigheid, behagen).

  • Opgeslagen in het zenuwstelsel en het lichaam, niet alleen in het mentaal geheugen.

  • Iets dat de ontwikkeling, identiteit, relationele hechting, sociale vaardigheden en lichaamsfuncties intens beïnvloed.

Trauma-therapeutisch model

Mijn traumatherapie wordt gevoed door zowel klassieke therapiemodellen (Clientcentered, Gestalt, Psychodynamisch, Reichiaans, Jungiaans) als hedendaagse methoden. Peter Levine is een belangrijke bron, de Somatic Experiencing specialisatie gaf me vooral ervaring in het somatisch werk via het autonoom zenuwstelsel. Andere inspirators zijn Bessel Van der Kolk, Gabor Maté, Stephen Porges (Polyvagaal theorie), Somatic Internal Family System, Sensorimotor Therapy (Pat Ogden),  Bodynamic (psycho-somatic developmental analysis). 

 

 

Somatic Experiencing (SE)

SE werkt stapsgewijs om traumasymptomen en stress klachten te herstellen. We vertrekken vanuit fysiologische processen in het lichaam door in te zetten op regulatie vanuit het autonoom zenuw & hormonaal stelsel.  Een SE-sessie vertrekt vanuit gesprek (zoals elke therapie) waarbij we naast het verbale ook veel aandacht schenken aan non-verbale signalen waar we dan op inzoomen. Veranderende lichaamshouding of signalen en automatische bewegingen wijzen de weg. Door dit proces te volgenen activeren we manieren, nieuwe mogelijkheden, die in de feitelijke traumatische gebeurtenis ontbraken. Je leert tijdens dat gebeuren verankerd te blijven in het heden. We pendelen heen en weer tussen hulpbronnen en de overweldigende gebeurtenis, waardoor het zenuwstelsel de energie vrij kan laten die in de 'overlevingsmodus' wordt vastgehouden. Deze verandering vindt plaats in kleine stapjes zodat je alles zorgvuldig kan integreren zonder overweldigd te geraken. Langzaamaan kunnen nieuwe fysieke gewaarwordingen en ervaringen geïntegreerd worden ​waaronder gevoelens van veiligheid, vitaliteit en stevigere aanwezigheid in het heden. 

kernprincipes van trauma-geïnformeerd werk
  • Veiligheid
    Fysieke, emotionele en relationele veiligheid staan voorop:  voorspelbare structuur / duidelijke afbakening / respect voor tempo en toestemming / aandacht voor regulatie van het zenuwstelsel.
    Vanuit somatisch perspectief is veiligheid niet alleen cognitief maar moet het ook in het lichaam gevoeld worden.

  • Vertrouwen en transparantie
    Duidelijkheid over: wat er tijdens de sessies zal gebeuren / therapeutische doelen en grenzen / rollen en verantwoordelijkheden.
    Dit helpt de verwarring en het gevoel van verraad tegen te gaan die vaak voorkomen bij traumatische ervaringen.

  • Autonomie en keuzevrijheid
    Trauma gaat vaak gepaard met verlies van controle. Traumagerichte therapie herstelt de eigen regie door: Opties aan te bieden / een 'nee' te respecteren / de cliënt de controle over tempo en intensiteit te geven.
    In somatische therapie omvat dit de keuzevrijheid met betrekking tot bewegingen, aandacht, aanraking (indien gebruikt) en exploratie.

  • Samenwerking
    De therapeut is niet de ‘expert boven’ de cliënt, maar werkt samen met de cliënt. De ervaring van de cliënt wordt als waardevol erkend. Therapie is een gezamenlijk proces.

  • Empowerment
    De focus ligt op: Sterktes en kwaliteiten / Inzicht in het helend vermogen van ons lichaamssysteem / hulpbronnen
    Symptomen worden gezien als intelligente reacties op overweldigende ervaringen, niet als pathologie.

In deze video (Engelstalig) spreekt grondlegger van Somatic Experiencing, Peter Levine over pendulatie, een belangrijke methode om stapsgewijs van de verlammende vriesmodus (door trauma) weer naar gewenste psycho-fysieke mobiliteit en vrijheid te komen, van contractie  naar expansie.